Zitting van 24 09 2026

Trage wegenplan gemeente Alken - definitieve vaststelling beleidskader

In 2022 engageerde de gemeente Alken zich samen met Trage Wegen vzw, inwoners en lokale organisaties het netwerk van trage wegen te inventariseren en een beleidskader op te maken dat voldoet aan de bepalingen van het Vlaams Decreet houdende de gemeentewegen (oftewel Gemeentewegendecreet) van 3 mei 2019.

Volgens het decreet bestaat een beleidskader uit volgende onderdelen: een inventaris trage wegen, een strategische visie op de gewenste ruimtelijke structuur of wensbeeld voor het traag netwerk, de rangschikking van ingrepen/maatregelen in een operationele beleidskeuze (OBK) en een afwegingskader voor toekomstige wijzigingen aan het traag netwerk.

Dit beleidskader vormt een visie en leidraad voor de gemeente om gericht beslissingen te kunnen nemen in het kader van de uitbouw van een volwaardig traag netwerk in Alken. Het werpt een licht op de troeven met betrekking tot trage wegen en speelt in op kansen en toekomstperspectieven op het vlak van actieve mobiliteit voor de gemeente.

Het beleidskader houdt geen beslissingen in over het juridische statuut en de exacte ligging van individuele verbindingen. Concrete acties met betrekking tot het trage wegen-netwerk, worden steeds weg per weg en met de nodige neutraliteit, transparantie en inspraak bekeken, volgens de regelgeving van toepassing, inzonderheid het Gemeentewegendecreet.

Voorliggende nota met bijlagen vormt het beleidskader en verduidelijkt de rol die trage wegen vervullen in het versterken van Alken als belevingsvolle en beweegvriendelijke gemeente.

Feiten en context

In 2022 engageerde de gemeente Alken zich samen met Trage Wegen vzw, inwoners en lokale organisaties het netwerk van trage wegen te inventariseren en een beleidskader op te maken dat voldoet aan de bepalingen van het Vlaams Decreet houdende de gemeentewegen (oftewel Gemeentewegendecreet) van 3 mei 2019.

Volgens het decreet bestaat een beleidskader uit volgende onderdelen: een inventaris trage wegen, een strategische visie op de gewenste ruimtelijke structuur of wensbeeld voor het traag netwerk, de rangschikking van ingrepen/maatregelen in een operationele beleidskeuze (OBK) en een afwegingskader voor toekomstige wijzigingen aan het traag netwerk.

Dit beleidskader vormt een visie en leidraad voor de gemeente om gericht beslissingen te kunnen nemen in het kader van de uitbouw van een volwaardig traag netwerk in Alken. Het werpt een licht op de troeven met betrekking tot trage wegen en speelt in op kansen en toekomstperspectieven op het vlak van actieve mobiliteit voor de gemeente.

Het beleidskader houdt geen beslissingen in over het juridische statuut en de exacte ligging van individuele verbindingen. Concrete acties met betrekking tot het trage wegen-netwerk, worden steeds weg per weg en met de nodige neutraliteit, transparantie en inspraak bekeken, volgens de regelgeving van toepassing, inzonderheid het Gemeentewegendecreet.

Voorliggende nota met bijlagen vormt het beleidskader en verduidelijkt de rol die trage wegen vervullen in het versterken van Alken als belevingsvolle en beweegvriendelijke gemeente.

Juridische grond

Wet van 29.07.1991 betreffende de uitdrukkelijke motiveringsplicht van bestuurshandelingen

Decreet van de Vlaamse Regering houdende de gemeentewegen van 03.05.2019

Decreet Lokaal Bestuur van 22.12.2017 en latere wijzigingen.

Bestuursdecreet van 07.12.2018

Besluit van de gemeenteraad dd. 29.08.2024

Adviezen

Op 25.03.2024 werd een verenigde adviesraad georganiseerd, waarbij advies werd ingewonnen van volgende adviesraden:

Gunstig advies van de Gecoro;

Voorwaardelijk gunstig advies van de Labora;

Voorwaardelijk gunstig advies van de Klimaraad;

Argumentatie

De fundamenten van dit beleidskader zijn de trage wegen: alle wegen, paden of routes die in principe niet toegankelijk zijn voor gemotoriseerd verkeer. Voetgangers en fietsers voelen zich er thuis en bepalen het ritme. Trage Wegen maken Alken tot een belevingsvolle en beweegvriendelijke gemeente.

Om tot een actuele kaart en databank van alle trage wegen te komen, werden tussen maart 2023 en juli 2023 alle (potentiële) trage wegen en paden in Alken geïnventariseerd. Bereidwillige Alkenaars brachten met hulp van een inventarisatie-app honderden wegsegmenten in kaart.

Vandaag is een groot deel van deze trage wegen effectief toegankelijk en in gebruik. Toch is er ook een aanzienlijk aantal trage wegen niet (duidelijk) toegankelijk en is niet elk gebied of elke buurt even goed (meer) ontsloten door trage wegen. Hier wil het beleidskader op inzetten. Via het wensbeeld traag netwerk wordt een streefbeeld op lange termijn voor het ganse grondgebied voorgesteld. Via de operationele beleidskeuze (OBK) worden concrete knelpunten en kansen benoemd tot op het niveau van individuele wegsegmenten.

Er werd bij de visie-opbouw rekening gehouden met de reeds bestaande beleids- en planningscontexten zijnde:

●        Gemeentelijke Ruimtelijk Structuurplan (2005)

●        Bovenlokaal Functioneel Fietsroutenetwerk

●        Meerjarenplan 2020-2025

●        Masterplan Alken Valley (2017)- RUP Alken Valley (2021)

●        GRUP Vallei van Herk en Mombeek van Alken tot Herk-de-Stad (2009)- Herk en Mombeek: blauw lint, groene parels (2019)-Water-Land-Schap

●        Masterplan Hart van Haspengouw (2023)

●        Tragewegenplan/Beleidskader Stad Hasselt: de beleidsvisie, concrete adviezen en zoekscenario's uit dat beleidskader worden voor wat de grenszone betreft meegenomen in het tragewegenproject van Alken

●        Alle RUP's en BPA's en evt. bijhorende visies in Alken werden gescreend op relevante aspecten voor het traag netwerk

Het wensbeeld voor het traag netwerk is een gebiedsdekkend streefbeeld op lange termijn. Samen met de operationele beleidskeuze omtrent trage wegen vormt het een leidraad voor de concrete ontwikkeling en versterking van specifieke wegsegmenten. Deze adviezen op wegsegmentniveau staan beschreven per weg (a.d.h.v. het unieke referentienummer) in het digitale GIS-bestand en op kaart.

Het optimaliseren van het traag netwerk draait uiteindelijk om het realiseren van tastbare resultaten in de directe leef-en woonomgeving. Dat kan op een kostenefficiënte en laagdrempelige manier. Het uitzicht van een bepaalde trage weg is daarbij ondergeschikt aan de kwaliteit van het netwerk als geheel.

Zes eigenschappen dienen als graadmeter voor de kwaliteit: de samenhang, de fijnmazigheid, de multifunctionaliteit, de gelaagdheid, de mate waarin het netwerk is ontsloten en de flexibiliteit van het netwerk.

Het wensbeeld voor het traag netwerk hangt op aan 3 typologieën. Het zijn lijnelementen die inzetten op de verbinding van tragewegensnippers tot langere tracés.

●        Langeafstandsweg: dit is een bovenlokale en ononderbroken verbinding langs herkenbare groenblauwe structuren of lijninfrastructuren, die zo meehelpt de leesbaarheid van het traag netwerk en het landschap te verhogen.

●        Verbinder: dit zijn tracés die bestemmingen en wijken aansluiten op lange afstandswegen.

●        Verfijner: dit een trage doorsteek of verbinding op microschaal. Deze typologie omvat enerzijds paden op wijk- of buurtniveau die het netwerk verfijnen doorheen bebouwing, binnengebieden en terreinen. (functioneel, recreatief of als ontsluiting)

Op basis van het door vzw Trage Wegen uitgewerkte wensbeeld, dat op haar beurt door de inventarisatie, verschillende interne en publieke werktafels en de verenigde adviesraad van de Gecoro, Labora en Klimaraad, etc. tot stand kwam, werd een operationele beleidskeuze bepaald, zijnde "Verbinding kernen en buurtgemeenten".

Voor de concrete uitwerking van de operationele beleidskeuze wordt verwezen naar het beleidskader in de bijlage bij huidig besluit.

Het voorliggende beleidskader vormt een visie en leidraad voor de uitbouw van een volwaardig traag netwerk in Alken. Het kader houdt geen beslissingen in over het juridisch statuut van individuele verbindingen. Concrete acties zullen geval per geval en altijd in overleg met betrokkenen bekeken worden, volgens de regelgeving van toepassing door het Gemeentewegendecreet. Voorgestelde adviezen of initiatieven impliceren dus geen onmiddellijke actie op het terrein en kunnen pas uitgevoerd worden na grondig bijkomend onderzoek en goedkeuring door de gemeenteraad.

De gemeenteraad keurde in vergadering van 29 augustus 2024 de voorlopige vaststelling van het ontwerpbeleidskader trage wegen, inclusief bijlage 1 Alken inventaris, bijlage 2a Alken wensbeeld, bijlage 2b Alken wensbeeld inventaris, bijlage 3 Alken adviezen OBK, bijlage 4 Alken afwegingskader en bijlage nota ontwerp beleidskader, goed.

Er werd een openbaar onderzoek georganiseerd van 20 november 2024 tot en met 20 december 2024, met daaraan gekoppeld een publiek infomoment op 20 november 2024. Het openbaar onderzoek werd bekendgemaakt via de communicatiekanalen van de gemeente. Tijdens dit openbaar onderzoek kon iedere geïnteresseerde de documenten komen inkijken op het gemeentehuis, alsook digitaal raadplegen op de gemeentelijke website. Er werd bovendien advies gevraagd aan de deputatie van de Provincie Limburg en MOW. Er werd geen advies ontvangen van de deputatie van de Provincie Limburg noch van MOW binnen de periode van het openbaar onderzoek , noch in de periode erna. Er werden 39 digitale bezwaren en 79  analoge bezwaren tijdens de periode van het openbaar onderzoek ontvangen, die allen individueel behandeld werd in de geanonimiseerde bijlagen die deel uitmaken van onderhavig besluit.

Het voornaamste aandachtspunt met betrekking tot de behandeling van de bezwaren, is dat het beleidskader een beleidsdocument is, dat indicatief is en geenszins een juridisch statuut van grondstroken en individuele tracés, wijzigt. Elke opening, verplaatsing of opheffing van een trage weg, zal aan een apart openbaar onderzoek worden onderworpen waarbij de eigenaars (en eventuele andere houders van een zakelijk recht) persoonlijk worden gecontacteerd volgens de regelgeving van toepassing door het Gemeentewegendecreet. In dat opzicht zijn de gemelde bezwaren die betrekking hebben op individuele wegen hier in principe nog niet aan de orde.

Het beleidsplan, inclusief alle bijlagen, wordt nu definitief voorgelegd aan de gemeenteraad ter goedkeuring.

Na definitieve goedkeuring door de gemeenteraad,  is het de bedoeling dat de tragewegenreflex (of het zoeken naar kansen voor trage wegen) ingang vindt in de dagdagelijkse werkpraktijk van zoveel mogelijk gemeentelijke diensten. Het optimaliseren van het traag belevingsnetwerk is immers een proces. De optelsom van kleine beslissingen levert geleidelijk aan een robuust traag netwerk op. De gemeente gaat het engagement aan om visietrajecten en komende ontwikkelingen te toetsen aan (de kaarten) van het wensbeeld traag netwerk en de operationele beleidskeuze.

Financiële gevolgen

Niet van toepassing.

Besluit

eenparig

Stemming amendement

eenparig

Stemming subamendement: 20 – 0 - 0

eenparig

Artikel 1: De gemeenteraad gaat over tot de definitieve vaststelling van het ontwerp-beleidskader trage wegen, inclusief bijlage 1 Alken inventaris, bijlage 2a Alken wensbeeld, bijlage 2b Alken wensbeeld inventaris, bijlage 3 Alken adviezen OBK, bijlage 4 Alken afwegingskader, de  bijlage nota ontwerp beleidskader en de verwerking van de bezwaren (analoog en digitaal).

Artikel 2: Het beleidskader trage wegen wordt samen met het besluit van de gemeenteraad tot definitieve vaststelling en haar bijlagen bezorgd aan het departement MOW en aan de deputatie van de provincie Limburg.

Artikel 3: Dit besluit wordt bekendgemaakt op de gemeentelijke website en het Belgisch Staatsblad.